рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдХी рдкाрд╡рди рдзрд░рддी рдиे рдЕрдиेрдХ рд╕ंрддों, рд╕рдоाрдЬ рд╕ुрдзाрд░рдХों рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкुрд░ोрдзाрдУं рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा рд╣ै। рдЗрди्рд╣ीं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं рдЧुрд░ु рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे 18рд╡ीं–19рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕंрдзрдХाрд░ рдоें рд╕рдоाрдирддा, рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рд╕рддрдиाрдо рдХा рдк्рд░рдХाрд╢ рдлैрд▓ाрдпा। рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧुрд░ु рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджрд▓िрдд‑рд╡ंрдЪिрдд рд╡рд░्рдЧों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдд्рдеाрди рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖рд░рдд рдПрдХ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рд╡िрдЪाрд░рдХ рднी рдеे।
[en.wikipedia.org], [biographeur.com]
ЁЯМ╝ рдЬрди्рдо рдФрд░ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬीрд╡рди
рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХा рдЬрди्рдо
18 рджिрд╕ंрдмрд░
1756 рдХो рдЧिрд░ौрджрдкुрд░ी (рдЬिрд▓ा рдмрд▓ौрджाрдмाрдЬ़ाрд░, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़)
рдоें рдПрдХ рд╕рддрдиाрдоी рдкрд░िрд╡ाрд░
рдоें рд╣ुрдЖ। рдмрдЪрдкрди рд╕े
рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднेрджрднाрд╡, рдЬाрддिрдЧрдд рдЕрди्рдпाрдп рдФрд░ рд╢ोрд╖рдг рдХो
рдмрд╣ुрдд рдХрд░ीрдм рд╕े рджेрдЦा।
рдпрд╣ी рдЕрдиुрднрд╡ рдмाрдж рдоें рдЙрдирдХे
рдЬीрд╡рди рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЙрдирдХे рдоिрд╢рди
рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрдиे।
[en.wikipedia.org]
рдЙрди्рд╣ोंрдиे
рд╢्рд░рдордЬीрд╡ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдЬрди्рдо рд▓ेрдХрд░
рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЬрдоीрдиी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдУं
рдХो рд╕рдордЭा। рд╢ोрд╖िрдд рд╡рд░्рдЧ рдХे рджрд░्рдж
рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे
рд╕рдд्рдп, рд╕рд░рд▓рддा рдФрд░ рд╕рдоाрдирддा рдХो
рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди‑рдкрде рдмрдиाрдпा।
✨ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬाрдЧрд░рдг рдФрд░
рд╕рдд्рдп рдХी рдЦोрдЬ
рдпुрд╡ाрд╡рд╕्рдеा
рдоें рдЧुрд░ु рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी
рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрди्рдпाрдп рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдХी
рдЦोрдЬ рдоें рдЧрд╣рди рдЪिंрддрди
рдФрд░ рд╕ाрдзрдиा рдХी рд░ाрд╣ рдЕрдкрдиाрдИ।
рдРрд╕ा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै
рдХि рд╡े рдЬ्рдЮाрди рдХी
рдЦोрдЬ рдоें рдЬрдЧрди्рдиाрде рдкुрд░ी рдХी рдУрд░ рдЧрдП,
рдФрд░ рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рд╕ाрд░ंрдЧрдв़
рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрдиुрднूрддि рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ी рдЕрдиुрднूрддि
рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕рддрдиाрдо рдХे рдоाрд░्рдЧ рдХी
рдУрд░х░Оिрдд рдХिрдпा।
[hindu-blog.com]
рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़
рдХे рдШрдиे рдЬंрдЧрд▓ों рдоें
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ
рдз्рдпाрди рдХिрдпा। рдЫрд╣ рдоाрд╣ рддрдХ
рд╕ोрдиाрдЦाрди рдХे рдЬंрдЧрд▓ों рдоें
рддрдкрд╕्рдпा рдХे рдмाрдж рд╡े
рдирдП рд╕ाрдоाрдЬिрдХ‑рдзрд░्рдоिрдХ рдоाрд░्рдЧ рдХे рд╕ाрде рд╡ाрдкрд╕
рд▓ौрдЯे – рдпрд╣ рдоाрд░्рдЧ рдЖрдЬ
рд╕рддрдиाрдо рдкंрде рдХे рдиाрдо рд╕े
рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯХК️ рд╕рддрдиाрдо рдкंрде рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा
рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдиे рдЬिрд╕
рдкंрде рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी,
рдЙрд╕рдХा рдЖрдзाрд░ рдеा — рд╕рдд्рдп
рд╣ी рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╣ै।
рдЙрдирдХा рд╕ंрджेрд╢ рддीрди рдоूрд▓ рд╕्рддंрднों
рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдеा:
- рд╕рдд्рдп (рд╕рддрдиाрдо)
- рд╕рдоाрдирддा (Equality)
- рдЕрд╣िंрд╕ा рдФрд░ рдХрд░ुрдгा
рдЙрди्рд╣ोंрдиे
рдоूрд░्рддि‑рдкूрдЬा, рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬाрддिрдЧрдд рднेрджрднाрд╡
рдХा рдЦुрд▓рдХрд░ рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा। рд╕рдоाрдЬ рдХो рдпрд╣
рдмрддाрдпा рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдиिрд░ाрдХाрд░
рд╣ै рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдХे
рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиा рд╣ी
рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдзрд░्рдо рд╣ै।
[biographeur.com]
ЁЯП│️ рдЬैрддрдЦрдо्рдм – рд╕рдд्рдп рдФрд░ рд╢ांрддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ
рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ
рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдпोрдЧрджाрди рд╣ै — рдЬैрддрдЦрдо्рдм (Jai Stambh)।
рдпрд╣ рдПрдХ рд╕рдлेрдж рд▓рдХрдб़ी рдХा рд╕्рддंрдн, рдЬिрд╕рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдкрд░ рд╕рдлेрдж рдЭंрдбा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे
рдкीрдЫे рдЧрд╣рд░ा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрджेрд╢
рд╣ै:
- рд╕рдлेрдж рд░ंрдЧ рд╢ांрддि рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
- рд╕ीрдзा рдЦрдб़ा рд╕्рддंрдн рд╕рдд्рдп рдкрд░ рдЕрдбिрдЧ рд░рд╣рдиे рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै।
рдпрд╣ рдк्рд░рддीрдХ рдЖрдЬ рднी рд╕рддрдиाрдоी
рд╕рдоाрдЬ рдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЖрдзाрд░
рд╣ै।
[biographeur.com]
ЁЯМН рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрдзाрд░рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЧुрд░ु рдШाрд╕ीрджाрд╕
рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХेрд╡рд▓ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ
рдЧुрд░ु рдирд╣ीं рдеे, рд╡े
рд╕рдоाрдЬ рдХी рдмुрд░ाрдЗрдпों рд╕े
рд▓рдб़рдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪे
рд╕ुрдзाрд░рдХ рдеे।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे—
- рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдЕрди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рдмрддाрдпा
- рджрд▓िрдд‑рд╡ंрдЪिрдд рд╡рд░्рдЧों рдХो рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा
- рдордж्рдпрдкाрди, рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ рдФрд░ рд╣िंрд╕ा рдХा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा
- рд╕рднी рдордиुрд╖्рдпों рдХो рд╕рдоाрди рдоाрдиा, рдЪाрд╣े рдЙрдирдХा рдЬाрддि‑рд╡рд░्рдЧ рдХुрдЫ рднी рд╣ो
рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़
рдХे рдЧाँрд╡‑рдЧाँрд╡ рдоें
рдШूрдордХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬाрдЧृрддि рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдлैрд▓ाрдпा
рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рдд्рдпрдиिрд╖्рда рдЬीрд╡рди рдЕрдкрдиाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджी।
[ambedkaritetoday.com]
ЁЯУЪ рдЙрдирдХी рд╡िрд░ाрд╕рдд рдФрд░ рдЖрдЬ рдХा рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़
рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХे рд╕ंрджेрд╢ों
рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕рджिрдпों рдмाрдж рднी рдЙрддрдиा
рд╣ी рдЧрд╣рд░ा рд╣ै।
рдЖрдЬ рднी рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдФрд░
рдкूрд░े рднाрд░рдд рдоें рдЙрдирдХा
рд╕рдо्рдоाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЙрдирдХी
рд╕्рдоृрддि рдоें:
- рдЧुрд░ु рдШाрд╕ीрджाрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди
- рдЧुрд░ु рдШाрд╕ीрджाрд╕ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (GGU)
рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
[biographeur.com]
рдЗрд╕рдХे
рдЕрд▓ाрд╡ा рд╕рддрдиाрдоी рд╕рдоाрдЬ рдЖрдЬ рднी
рдЙрдирдХे рд╕ंрджेрд╢ों рдХो рдЬीрд╡рди‑рдоंрдд्рд░
рдоाрдирдХрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ рд░рд╣ा
рд╣ै।
ЁЯТм рдЧुрд░ु рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХा рд╕ंрджेрд╢ — рдЖрдЬ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें
рдЖрдЬ рдХे рд╕рдоाрдЬ рдоें
рдЬрд╣ाँ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा, рдЬाрддिрдЧрдд рднेрджрднाрд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдиाрд╡
рдЕрдм рднी рдоौрдЬूрдж рд╣ैं,
рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा
рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ो
рдЬाрддी рд╣ै:
- “рд╕рдд्рдп рд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рд╣ै, рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдоाрд░्рдЧ рд╣ी рдоुрдХ्рддि рдХा рдоाрд░्рдЧ рд╣ै।”
- “рд╕рднी рдордиुрд╖्рдп рд╕рдоाрди рд╣ैं—рдЬाрддि, рд╡рд░्рдЧ, рдзрди‑рд╕ंрдкрдд्рддि рд╕े рдКрдкрд░।”
- “рд╢ांрддि, рд╕рд░рд▓рддा рдФрд░ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рд╕े рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ рдмрдирддा рд╣ै।”
рдЙрдирдХा
рдЬीрд╡рди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा
рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рддрднी
рдЖрдЧे рдмрдв़ рд╕рдХрддा рд╣ै
рдЬрдм рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो
рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди
рдоिрд▓े।
ЁЯМЯ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдЧुрд░ु
рдШाрд╕ीрджाрд╕ рдЬी рдХेрд╡рд▓ рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़
рдХे рд╕ंрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि
рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा
рдХे рдорд╣ाрди рджीрдкрд╕्рддंрдн рд╣ैं।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рдоें рд╕рдд्рдп, рд╕рдоाрдирддा
рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдоूрд▓्рдпों рдХी рдРрд╕ी рд░ाрд╣
рджिрдЦाрдИ, рдЬिрд╕े рдЕрдкрдиाрдХрд░ рд╣рдо
рдПрдХ рди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рд╕рдоाрдЬ
рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЙрдирдХी
рд╢िрдХ्рд╖ाрдПँ рдЖрдЬ рднी рдЙрддрдиी
рд╣ी рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ैं рдЬिрддрдиी рджो
рд╢рддाрдм्рджिрдпाँ рдкрд╣рд▓े рдеीं—рдФрд░
рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХे
рд▓िрдП рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рд╕्рддंрдн рдмрдиी
рд░рд╣ेंрдЧी।
No comments:
Post a Comment
рдЖрдкрдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рд╕ुрдЭाрд╡